เผยตัวเลขสุดช็อก! ผลตรวจคัดกรองพยาธิใบไม้ตับ 2 ปี ทะลุ 1.2 ล้านคน กลุ่มเสี่ยงสะดุ้ง ตรวจแล็บ 2 แสนราย พบติดเชื้อสูงถึง 5.5 หมื่นคน คิดเป็นร้อยละ 28 ทลายมายาคติเดิมพบ "เด็กเจน Z" อายุ 15-29 ปี อัตราติดเชื้อพุ่งแตะร้อยละ 30 เท่าผู้ใหญ่ เหตุพฤติกรรมการกินดิบไม่เปลี่ยน สถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดีจับมือ สสจ.มหาสารคาม ดัน "สารคามโมเดล" ตรวจเชิงรุกสถาบันศึกษา พร้อมย้ำประชาชนใช้สิทธิบัตรทองตรวจฟรีปีละครั้งผ่านแอปฯ "เป๋าตัง"
 

รศ.ดร.วัชรินทร์ ลอยลม ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยมะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น เปิดเผยถึงความคืบหน้าการดำเนินงานตามแผนมุ่งเป้าประเทศไทยปลอดพยาธิใบไม้ตับว่า จากการดำเนินงานตลอด 2 ปีที่ผ่านมา ขณะนี้สามารถคัดกรองประชาชนกลุ่มเสี่ยงเข้ามาในระบบได้แล้วประมาณ 1.2 ล้านคน ในจำนวนนี้พบเป็นผู้ที่มีประวัติเสี่ยงสูงกว่า 300,000 คน ซึ่งทางโครงการได้ทำการตรวจคัดกรองเชิงลึกไปแล้วราว 200,000 คน และพบผลบวก (ติดเชื้อพยาธิใบไม้ตับ) สูงถึงประมาณ 55,000 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 28 ของผู้เข้าตรวจทั้งหมด ซึ่งผู้ป่วยกลุ่มนี้ได้รับยาถ่ายพยาธิและเข้าสู่กระบวนการปรับพฤติกรรมเรียบร้อยแล้วตามกระบวนการของโครงการ
อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่ากังวลที่สุดจากข้อมูลชุดนี้คือ ภาพจำในอดีตที่เชื่อว่าโรคพยาธิใบไม้ตับจะพบมากเฉพาะในกลุ่มผู้สูงอายุนั้นได้เปลี่ยนไปแล้ว เพราะจากการแยกกลุ่มอายุของผู้ติดเชื้อ 55,000 ราย พบว่าสัดส่วนในแต่ละช่วงอายุแทบไม่แตกต่างกัน โดยเฉพาะกลุ่มเยาวชนคนรุ่นใหม่ หรือ  กลุ่มเจน Z (Gen Z) ที่มีอายุระหว่าง 15-29 ปี มีอัตราการติดเชื้อพุ่งสูงถึงร้อยละ 30 ซึ่งเป็นตัวเลขที่สะท้อนชัดเจนจากกรณีการตรวจคัดกรองเชิงรุกในนิสิตนักศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม (มมส.) ที่กำลังเป็นกระแสความกังวลอยู่ในขณะนี้
 

"ตัวเลขเฉลี่ยภาพรวมของภาคอีสานทุกจังหวัดอยู่ที่ประมาณ 30% แต่หากเจาะลึกเป็นรายตำบลตามหลักระบาดวิทยา จะพบความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง บางพื้นที่มีอัตราการติดเชื้อเป็น 0% ขณะที่บางตำบลวิกฤตหนัก มีอัตราการติดเชื้อพุ่งสูงเกือบ 80% ซึ่งเป้าหมายถัดไปหลังจากการให้ยาและปรับพฤติกรรมแล้ว ช่วงต้นปีหน้าทีมวิจัยจะลงพื้นที่วัดผลซ้ำอีกครั้ง เพื่อดูว่าอัตราการติดเชื้อลดลงจริงหรือไม่ และพร้อมจะยกให้จังหวัดมหาสารคามเป็นโมเดลต้นแบบในการปราบพยาธิใบไม้ตับของประเทศ" รศ.ดร.วัชรินทร์ กล่าว
 

รศ.ดร.วัชรินทร์ กล่าวต่อว่า สำหรับแนวทางการตรวจคัดกรองเยาวชนและประชาชนทั่วไปนั้น ปัจจุบันการตรวจด้วยชุดตรวจปัสสาวะ  OV-ATK ได้ถูกบรรจุเป็นสิทธิประโยชน์ของสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เรียบร้อยแล้ว ประชาชนคนไทยที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป และมีประวัติเสี่ยง เช่น เคยติดพยาธิ, เคยทานยาพราซิควอนเทล หรือชอบทานปลาน้ำจืดเกล็ดขาววงศ์ปลาตะเพียน สามารถตรวจสอบสิทธิของตนเองได้ปีละ 1 ครั้ง ผ่านเมนูสุขภาพในแอปพลิเคชัน "เป๋าตัง" โดยสิทธิของแต่ละปีงบประมาณจะสิ้นสุดในเดือนกันยายนปี 2026 นี้ และจะรีเซ็ตสิทธิใหม่ให้ทุกปีงบประมาณถัดไป

ทั้งนี้ ประชาชนสามารถเดินไปรับการตรวจคัดกรองได้ด้วยตนเอง ณ หน่วยบริการนวัตกรรมต่างๆ เช่น คลินิกร้านยา คลินิกเวชกรรม คลินิกพยาบาล หรือคลินิกแล็บเทคนิคการแพทย์ โดยไม่จำเป็นต้องรอหน่วยตรวจเชิงรุกของโครงการ หากตรวจพบเชื้อสามารถรับยาได้ทันทีที่ร้านยาหรือคลินิกเวชกรรม ส่วนกรณีที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) บางแห่งยังไม่มีการสำรองยานั้น ทาง รพ.สต. สามารถประสานงานกับโรงพยาบาลแม่ข่ายเพื่อจัดส่งยาให้แก่ผู้ป่วยได้ ยืนยันว่าโรคนี้รักษาง่ายด้วยยาถ่ายพยาธิ แต่สิ่งสำคัญที่สุดคือเมื่อหายแล้วต้องไม่กลับไปกินปลาดิบซ้ำ เพราะการติดเชื้อซ้ำซากคือชนวนเหตุสำคัญที่นำไปสู่การเป็นโรคมะเร็งท่อน้ำดีในอนาคต
 

#IsanZeroOV #อีสานซีโร่โอวี #คนอีสานรุ่นใหม่ปลอดพยาธิใบไม้ตับ #คนอีสานรุ่นใหม่ปลอดพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อนํ้าดี #สช #สสส